Türkmen Geleneklerinde Çeşitlemeler, Annaç Ne Demektir, Balkimak Ne Demektir, Bildir Ne Demektir, Çi

zahide 14 May 2012

  1. zahide

    zahide Administrator Site Yetkilisi Administrator

    204,749
    1,800
    38


    Türkmen topluluklarında gelenekler hep bir birine benziyor ve meydana gelen çeşitlenmeye insan hayran kalıyor. Dilde de aynı benzerlik ve çeşitlenme görülüyor. Yaldızkaya’nın Emirdağ yöresine âit verdiği kelimeler, sanırım Türmen yurtlarındaki dil birliğini gösteren güzel örneklerdir:
    Annaç: Yamaç, karşı.
    Balkımak: Parlamak.
    Bıldır: Geçen yıl.
    Çimmek: Yıkanmak.
    Ellâham: Herhalde.
    Gada: Dert, üzüntü.
    İşlik: İç gömlek.
    Kalın: Başlık.
    Okucu: Okuyucu, davetçi vb.
    Yaldızkaya, kendi yöresinin hakkını veren bir insandır. Kendisi “Emirdağ Yöresi Türkmen Ağıtları” (İzmir, 1992) kitabıyla, Emirdağ yöresini bu kez de ağıt yönüyle incelemiştir. Kitapta önce Emirdağ hakkında târihî ve coğrafi bilgiler vermiş, sonra da, “Ağıt nedir?” başlığı altında Türk kültüründe ağıt ve ağıt geleneğini incelemiştir. Yirmi sekiz sayfalık bu incelemeden sonra 54 ağıt metnine yer verilmiştir. Ağıtlar konularına göre tasnif edilmiş ve sekiz bölüme ayrılmıştır.
    “Ağıt-Türkü İlişkisi” bölümünde ağıtların Türküleştiklerine dikkat çeken yazar, Orta Anadolu’ya ait “Bebek”, “Celâl Oğlan” ve “Gelin Ayşe” gibi türküleri örnek gösteriyor. Türkülerin konularına göre tasnifi yapanlar, ağıtları zaten “Yas Türküleri” olarak gösteriyorlar.
    Çünkü, ağıtlarda ezgi esastır. Tabii ağıtların hepsini usülsüz havalar (uzunhava) olarak göstermek de uygun olmamaktadır. Bu olsa olsa bir genelleme olabilir. Çünkü, bir kısım ağıtlarda çok güçlü nakaratlara rastlanıyor. Nakarat bölümleri, sadece dörtlüklerin son mısralarında değil, bâzan da türkülerde olduğu gibi ayrı bir beyit oluşturuyorlar. Emirdağ ağıtlarında da böyle bir örnek bulunmaktadır. Meselâ, Ahmet Yenilmez’in ağıdı (numara: böyledir. Nakarat kısım haklı olarak ayrı yazılmıştır.
    Kurbanlar olurum Ahmet eşime,
    Dullukda mı geldi öksüz başıma.
    “Değirmen başında vurdular beni” isimli bir Erzurum Yöresi yas türküsünde bentlerin sonunda nakarat olarak:
    “Vurma Ragıp vurma nar dânesiyem
    Anamın babamın bir dânesiyem”
    nakaratı vardır ve türkü uzun hava formunda değildir.
    Yaldızkaya’nın Ağıt-Türkü incelemesinin bir benzeri de, “Kayseri Yöresi Avşar Ağıtları” adlı doktora tezi çalışmasında, Ağıt ve Destan türleri arasındaki ilişkiler üzerinde durarak Erdoğan Altınkaynak yapmaktadır. İnşâllah, bu tez bittiğinde kitap olarak karşımıza gelir ve Emirdağ Yöresi Türkmen Ağıtları gibi hem yöre insanının, hem de Folklor ve Halk Edebiyatı alanında çalışanların kaynak eserlerinden biri olur.

    Folklor araştırmacısı ve yazar Ömer Faruk Yaldızkaya, Emirdağlı olduğu için şanslıdır; Emirdağlılar ve bizler de, bir Ömer Faruk Yaldızkaya olduğu için şanslıyız. Yaldızkaya’nın daha nice çalışmalara imza atacağını bilerek, çalışmalarında başarılar diliyor, böyle güzel bir Türkmen beldesini tanıttığı için teşekkürlerimi sunuyorum.

    S.Burhanettin AKBAŞ*

    * Araştırmacı-Yazar, Kayseri-Bünyan Ticaret Lisesi Edebiyat Öğretmeni.
    ** Erciyes Dergisi’nde yayınlanmıştır.
    [​IMG]
     


  2. Güzel paylaşım için teşekkürler ablacımm emeklerine sağlık...
     
  3. zahide

    zahide Administrator Site Yetkilisi Administrator

    204,749
    1,800
    38


    teşekkürler sağ olun,
     
  4. KAFKASKIZI

    KAFKASKIZI süper moderatör Site Yetkilisi Süper Moderatör

    50,059
    1,875
    0


    emeğine ellerine sağlık Zahide'm güzel paylaşımın için teşekkür ederim,
     
  5. zahide

    zahide Administrator Site Yetkilisi Administrator

    204,749
    1,800
    38


    teşekkürler sağ olun,
     
Yükleniyor...

Bu Sayfayı Paylaş